De wereld draait in het oor

Waarom word je duizelig van rondjes draaien?

Het is een spelletje dat kinderen wel doen. Een plek opzoeken waar genoeg ruimte is, het gazon of de stoep, daar gaan staan, de armen strekken en heel hard ronddraaien. Met als doel: duizelig worden. Hoe duizeliger, hoe beter. Want na het rondjes draaien begint pas het echte werk: proberen om zonder te slingeren rechtdoor te lopen. Voetje voor voetje of juist rennend. Maar dat is haast onmogelijk. Alles lijkt te draaien, focussen lukt niet. Met als gevolg een pijnlijke smak op de straat.

Draaiduizeligheid is overigens niet hetzelfde als 'gewone' duizeligheid. Dat laatste gevoel kent vooral medische oorzaken en heeft in tegenstelling tot draaierigheid niets te maken met draaimolens. Door een te hoge bloeddruk, de inname van medicijnen, een hartritmestoornis of hyperventilatie kun je licht in je hoofd worden. Soms komt draaiduizeligheid wel door een ziekte. Een bekend voorbeeld hiervan is de ziekte van Ménière.

Draaierigheid geeft een gevoel van onbalans. Je krijgt het idee dat de wereld tolt, terwijl je zelf gewoon stilstaat. Je ziet bewegingen die er eigenlijk helemaal niet zijn. Ra ra, hoe kan dat?

Dr. P. P. G. van Benthem, specialist bij het duizeligheidscentrum van het Gelre ziekenhuis in Apeldoorn, geeft aan dat het te maken heeft met ons evenwicht. „Dat de mens rechtop kan staan is hoogst bijzonder. Het systeem hiervoor is uiterst complex. Het bestaat uit drie delen.

Allereerst zijn de ogen van belang. Als tweede geven de evenwichtsorganen in de oren de nodige informatie door. En als laatste signaleren bepaalde sensoren in de voeten de positie van het lichaam." De hersenen verwerken de drie soorten waarnemingen.

Duizeligheid na het rondjes draaien heeft volgens de kno-arts dan ook te maken met de communicatie tussen de drie systemen. „Ze zitten op zo'n moment als het ware niet op dezelfde frequentie."

Maar vanwaar dan de draaierigheid? Volgens Van Benthem ligt dat aan de bouw van het evenwichtsorgaan. „In het binnenoor zitten drie kanaaltjes met vloeistof. Als je je hoofd beweegt of ronddraait, blijft de vloeistof een beetje achter. Haartjes in de kanaaltjes signaleren dit en geven precies door aan de hersenen hoe je beweegt. Tijdens een continue beweging in een draaimolen komt de vloeistof in de kanaaltjes tot rust. Op het moment dat je stopt, gaat de vloeistof bewegen en denken de hersenen dat je draait. De ogen kunnen dat niet compenseren en vandaar: je zoekt steun of valt."

tekst Michiel Kerpel, beeld ANP