Hoe Aagje een flater sloeg

Waar komt de uitdrukking ”nieuwsgierig Aagje” vandaan?

Je moeder is aan de telefoon en lijkt een heel interessant gesprek te voeren. Vol ontzetting zegt ze telkens tegen de persoon aan de andere kant van de lijn: „Dat méén je niet!” En: „’t Is niet waar!”

Nog voor ze klaar is met bellen, brandt je een grote vraag op de tong: waar ging dat over? Waarop je moeder je waarschijnlijk verslijt voor... precies, nieuwsgierig Aagje.

Nu is je naam nooit Aagje geweest en zal dat hoogstwaarschijnlijk ook nooit worden, dus waar haalt ze dat vandaan?

De uitdrukking wordt al gebruikt sinds de 17e eeuw. Rond 1600 woont er een jonge vrouw in Enkhuizen die getrouwd is met een smid. Ze heeft al heel veel mooie verhalen gehoord over Antwerpen en wil daar ontzettend graag eens gaan kijken. Maar dat kan niet: de Tachtigjarige Oorlog is aan de gang. Nederland is opgesplitst in noord en zuid, waarbij het noorden vrij is en het zuiden in Spaanse handen. De grens tussen noord en zuid valt moeilijk over te steken.

Tot in 1609 het Twaalfjarig Bestand getekend wordt, waardoor mensen ineens weer heen en weer kunnen reizen. Daar wordt gretig gebruik van gemaakt: veel mensen hebben familieleden wonen aan de andere kant die ze al jaren niet gezien hebben.

Ook Aagje grijpt haar kansen. Met toestemming van haar man reist ze mee met degene van wie ze de prachtige verhalen over Antwerpen gehoord heeft.

Aangekomen in Antwerpen wordt ze aangesproken door een man. „Goedendag, mijn nichteken”, zegt deze. En Aagje –dom, nieuwsgierig Aagje– gaat ervan uit dat deze man haar neef Jan van Spanjen is. Ze besluit met hem mee te gaan, niet wetend dat het in Antwerpen gewoonte is om alle meisjes aan te spreken met ”nichteken”. De vreugde over het vinden van het ‘familielid’, duurt niet lang: de man leidt haar een kroeg binnen, waar hij haar berooft zodra ze dronken is.

De les van nieuwsgierig Aagje kan iedereen zelf invullen.

Of de vrouw echt bestaan heeft? Nee. Het verhaal komt uit het boek ”Kluchtigh Avontuurtje van ’t Nieuwsgierigh Aeghje van Enckhuysen”, geschreven door Abraham Bormeester. Blijkbaar sprak het verhaal zo tot de verbeelding dat er een uitdrukking door is ontstaan.

Heb jij een uitdrukking of gezegde waarvan je de herkomst graag te weten wil komen? Mail naar info@puntuit.nl.