Maan vaak overdag te zien

Waarom kun je de maan regelmatig overdag zien?

Als je erover nadenkt is het eigenlijk best apart. Overdag zie je de zon, maar na het vallen van de schemering niet meer. Terwijl de maan ook vaak overdag zichtbaar is. Hoe kan dat?
Bij helder weer schijnen 's nachts maan en sterren. De sterren geven zwak licht, de maan geeft een heldere gloed. Dat heeft alles te maken met de afstand tot de aarde. Sommige sterren staan op miljarden kilometers van de planeet aarde, terwijl de maan op 'slechts' 384.000 kilometer afstand staat. Daardoor is het licht van de maan goed te zien.
De maan is na de zon het helderste object aan de hemel. De maan verspreidt niet zelf licht, maar weerkaatst het zonlicht. Overdag staat de maan ook vaak aan de hemel, maar dan wordt hij meestal overstraald door de zon.
Van de 24 uur die een dag telt, is de maan 12 uur aan de hemel te zien. Dat heeft alles te maken met het feit dat de maan om de aarde draait. Na nieuwe maan volgt wassende maan tot het eerste kwartier en dan volle maan, afnemende maan of krimpende maan tot het laatste kwartier en opnieuw nieuwe maan. Tijdens nieuwe maan, als de maan en de zon vanaf de aarde gezien op één lijn staan, is de donkere helft naar de aarde gekeerd. De avonden nadat het nieuwe maan is geweest, zal de maan te zien zijn als een smalle sikkel aan de westelijke hemel.
Twee weken later is de maan zo ver naar het oosten gelopen dat hij bij zonsondergang opkomt en vol is geworden. Weer een week later komt hij pas omstreeks middernacht op en is hij nog maar voor de helft verlicht. Daarna komt de maan steeds later op en neemt steeds meer af, om ten slotte alleen nog aan de oostelijke morgenhemel, vlak voor zonsopkomst, zichtbaar te zijn.
Tot zover de loop van de maan. Maar daarmee is nog niet verklaard waarom hij overdag zichtbaar is. De helft van de tijd staat de maan onder de horizon en kun je hem niet zien. Dat geldt niet alleen voor de nacht, maar ook voor overdag. De maan en de sterren schijnen dan ook. De sterren zie je echter niet, omdat ze overstraald worden door het verstrooide licht van de zon. Als de maan op is, zie je hem wel. Dat komt doordat het licht van de maan feller is dan het verstrooide licht van de zon.
De enige dag waarop de maan overdag niet zichtbaar is, is tijdens volle maan. Op dat moment staat de maan recht tegenover de zon. Vanwege de schaduw van de aarde is de maan niet waar te nemen. Pas als de zon ondergaat, is het maanlicht weer te bewonderen.

tekst Jan Mark ten Hove, beeld EPA