Schedel met een prijskaartje

Vincent van Gogh verkocht tijdens zijn leven geen enkel schilderij, een eeuw later brengen zijn werken miljoenen op. Wie bepaalt de waarde van kunst, en wanneer is een antiek schaaltje uniek?

Poekelien Lingbeek is gecertificeerd registertaxateur en makelaar van kunst, antiek en inboedelgoederen. Dat haar werkterrein complex is, wordt duidelijk als ze een rijtje factoren opsomt die onder meer de prijs van een kunstwerk bepalen: „De kwaliteit; de maker; de bekendheid van de kunstenaar; tot welke kunsthistorische stroming behoort het; was het werk vernieuwend; is het onvervangbaar, en noem maar op."

Lingbeek toont met een paar voorbeelden wat haar werk zo ingewikkeld maakt. „De laatste jaren zie je een grote interesse voor design. Gooiden we een glazen cactuspot van Berlage tien jaar geleden bij wijze van spreken weg, nu is zoiets een geliefd object." Dat betekent dus dat de waarde bepaald wordt door de interesse van de kopers.

„Een voorbeeld dat laat zien dat kunst ook gehypet wordt, is het werk "For the love of God", een schedel bezet met 8601 diamanten, van de Britse kunstenaar Hirst. Dat heeft van zichzelf een waarde van 15 miljoen euro. De kunstenaar bracht de schedel naar de veiling van Sotheby's in Londen, waar hij 140 miljoen euro opleverde."

Dagelijks verbaast Lingbeek zich over de dingen die door haar handen gaan. „Tijdens een taxatie vond ik een Chinees kommetje waarbij ik later een bord ontdekte. Na wat zoeken vond ik dezelfde exemplaren in een bulletin van het Rijksmuseum, ze zijn dus heel bijzonder."

In 2009 bemiddelde Lingbeek bij de verkoop van een schilderij uit 1510. De "Opstanding van Lazarus" staat op een zolder ergens in in Nederland. De eigenaren weten dat ze een bijzonder schilderij hebben, maar beseffen dan nog niet hoe speciaal het is. Bij de taxatie blijkt het om een werk te gaan van Sigmund Holbein, een jongere broer van de bekendere Duitse schilder Hans Holbein. Lingbeek bemiddelt en zorgt ervoor dat het werk komt te hangen in het Domschatz- und Diözesan Museum in Eichstätt (Duitsland), de plaats waar het schilderij honderden jaren geleden is gemaakt.

Was er in Van Goghs tijd geen enkele geïnteresseerde koper voor zijn werk te vinden, inmiddels is er in Amsterdam een museum dat zijn naam draagt, met een collectie van 200 schilderijen, 500 tekeningen en 700 brieven.

tekst Roosmarijn Reijnoudt, beeld ANP en EPA