Examen Nederlands: Tot m’n nek toe in tekst

Dertien jaar geleden deed ik havo-examen Nederlands. Met een dikke 8 tot gevolg. Gistermiddag ging ik op herhaling. In een lokaaltje in het gebouw van de Gomarus Scholengemeenschap in Gorinchem. Niets was hetzelfde. Alhoewel...

Heel even komt het oude examengevoel weer boven, als een docent na het Bijbellezen en gebed voor in het lokaal zijn stem verheft: „Het is vandaag 17 mei 2001 13.30 uur en ik open het havo-examen Nederlands. Allemaal veel succes.”

Maar dan is het oude vertrouwde gevoel totaal verdwenen. Ik kijk eens om me heen. Zie geen lange rijen tafeltjes in een gymzaal. Ruik niet de typische zweetlucht. Hoor geen krassende pennen op lijntjespapier. Voel niet de ogen van strenge surveillanten in mijn rug prikken.

Is dit examen anno 2011? Wat een rust. Waar ik dertien jaar geleden halverwege een alinea opgeschrikt werd door een overgevende buurvrouw die haar spanning op de grijze vloer liet wegvloeien, werk ik nu rustig tikkend op mijn toetsenbord de vragenlijst af.

Wat een weelde. Examen Nederlands op de computer. Ze hebben hier mazzel, want er zijn ook scholen waar examenkandidaten hun vingers krom schrijven.

Jawel, er zijn docenten aanwezig. Twee zelfs. En dat is in zo’n klein lokaal bepaald niet gering. Zo af en toe schuifelt de een of de ander langs. Ze helpen de buffelende leerlingen met alles. Pakje drinken? Alsjeblieft, een pakje drinken. Printje nodig? Hier is het al.

Hoewel deze manier van examen doen totaal niet lijkt op de ouderwetse manier met pen en papier, is de stof niet veel anders. Mij ontsnapt een zucht van verlichting als ik merk dat er weinig theorie wordt gevraagd. Twintig meerkeuzevragen over een stuk tekst. Het gaat over multitasken, informatiechaos en ADHD.

Hoe moeilijk kan dat zijn voor een journalist die elke dag tot zijn nek toe in teksten zit? Toch even opletten, want een onvoldoende halen is voor diezelfde journalist een blamage. Dat kan gewoon niet.

Met mijn neus in de bijlage lees ik geconcentreerd verder. Als ik weer opkijk, popt er een schermpje op. Een of andere mededeling over flash. Het staat daar. Onverbiddelijk, op alle schermen. Zonder enige aarzeling klik ik op het rode kruisje en ga verder.

„Laat die waarschuwing staan. Nergens op klikken. Ik haal de systeembeheerder”, klinkt dan de stem van docent Both. Die wijze raad komt voor mij iets te laat. Even bekruipt me het gevoel dat ik opnieuw moet beginnen. Dat ik iets stoms heb gedaan. Maar twee minuten later komt de oplossing. „Jullie mogen op het rode kruisje klikken.” Juist. Snel weer verder.

Na ruim een uur is de eerste klus geklaard. Het valt me tot nu toe mee. Nu die andere tekst, over het verschil tussen mannen en vrouwen. Interessante kost. Of ik hier in de resterende twee uur een samenvatting van kan maken van maximaal 200 woorden? Eitje.

Als een journalist ga ik aan de slag, verwijder alle overbodige informatie en orden de belangrijke stukken tekst. Met drie kwartier staat er een mooie samenvatting op het scherm.

Dan zie ik dat er nog een paar vragen zijn waar de zojuist gemaakte tekst een antwoord op dient te geven. Zou dat echt moeten? Ik zie dat sommige vragen niet te beantwoorden zijn met mijn schrijfsel. Maar het gaat er toch om een goede samenvatting te schrijven? Niet of alles tot in detail terugkomt? Ik gok op het laatste. Vanavond zal blijken of het juist is.

Het antwoord laat niet lang op zich wachten. Meneer Both belt me dezelfde avond nog op. „Het analyseren van de eerste tekst ging goed. Van de 28 punten heb je er 23 gescoord.” Ik juich vanbinnen. Dat stuk ging inderdaad soepel. Maar dan: „Je samenvatting van de tweede tekst was een stuk minder.” Oei, dus toch fout. „Je kon hier 19 punten voor halen en ik heb je er slechts 7 kunnen geven. Je miste een paar vragen die de tekst moest kunnen beantwoorden.” Ik snap het. En het cijfer? „Laten we de soepele berekening hanteren. Dan lijkt het nog ergens op. Je komt uit op een 6,9.”

Dertien jaar geleden was het een ruime 8, kan ik me nog herinneren. Dan zijn er twee conclusies mogelijk: of het examen was moeilijker, of ik ben dommer geworden. Ik onthau me van comentaar.

Video Pieter Zandt

Op deze sitestaat vanaf ongeveer 20.00 uur vanavond een video van het havo-examen biologie op de Pieter Zandt scholengemeenschap in Kampen. Mis hem niet!